STUK: Analyse van de huidige problematiek
Tijdens onze onderzoek naar de digitale infrastructuur van de Gemeente Amsterdam kwam ik tot de conclusie dat het huidige systeem op fundamentele punten “stuk” is. Vanuit een economisch perspectief zag ik dat publieke middelen nu indirect bijdragen aan de machtspositie van Big Tech-monopolies, doordat de gemeente afhankelijk is van advertentiebudgetten op platformen als Facebook en Instagram. Dit beperkt de digitale autonomie van de stad. Vanuit een mensenrechtelijk en ethisch perspectief merkte ik dat deze platformen de privacy van Amsterdammers onvoldoende waarborgen en publieke discussies beïnvloeden via vage algoritmes.
Daarnaast hebben we een andere probleem gevonden: het huidige beleid van de gemeentelijke communicatie is een eenzijdige zendcultuur. Uit mijn stakeholdersanalyse bleek dat burgers, ondernemers en bezoekers (de BOB) hierdoor buitenspel staan. Zij worden behandeld als passieve ontvangers in plaats van actieve deelnemers. Dit vormt een moreel dilemma: de technologie die zou moeten verbinden, vergroot juist de gat tussen overheid en burger. Het gevolg is een afname van sociale banden in de wijk en een lagere vertrouwen in digitale overheidsdiensten.
MAKEN: Ontwerp vanuit de Public Stack
Om een publiek alternatief te bieden, hebben we de interactieve ideeënbusje kaart ontworpen. We gebruiken het open-source ActivityPub-protocol zodat de data eigendom blijft van de Amsterdammer en niet van een commercieel bedrijf. Door middel van Value Sensitive Design hebben we publieke waarden, zoals transparantie en veiligheid, direct vertaald naar concrete technische functies.
In de ideation-fase hebben we geëxperimenteerd met verschillende creatieve technieken, wat resulteerde in functies zoals specifieke kaartlagen en filters op relevantie en ouderdom. Ik heb hierbij de belangen van verschillende stakeholders zwaar laten meewegen. Voor de minder digitaal kunnende burger hebben we de interface herkenbaar gehouden als een digitale brievenbus, terwijl we voor de actieve community een democratische verificatiesysteem hebben ontworpen. Dit systeem maakt de betrouwbaarheid van informatie voor iedereen bereikbaar, zonder dat een algoritme bepaalt wat de gebruiker te zien krijgt. Onze onderzoek naar de zendcultuur was hierbij belangrijk, want de kaart is volledig gericht op interactie en dialoog.
DELEN: Bijdrage aan de digitale commons
Voor de bijdrage aan de digitale commons heb ik een verouderd en te kleine wikipedia pagina van bekende marokkaans voetballer azzedine ounahi verbeterd. Aangezien het geen aandacht kreeg van andere wikipedianen hebt ik besloten om zijn pagina een reflectie te maken van zijn culturele en sociale bijdrage aan de wereld.
Voor het grote project heb ik mijn oplossing zo ingericht dat deze een actieve bijdrage aan de digitale commons levert. Ik heb ervoor gezorgd dat mijn werk onafhankelijk van mijn eigen betrokkenheid duurzaam beschikbaar blijft door de volledige integratie met de Mastodon API en de governance-structuur nauwkeurig te documenteren. Hierdoor kunnen andere steden of publieke organisaties dit systeem eenvoudig overnemen en verder ontwikkelen. Ik heb met mijn groepje bewust gekozen voor de CC BY-NC-SA 4.0 licentie. De reden hierachter is dat we willen dat de gevonden kennis open en deelbaar blijft voor de gemeenschap, terwijl we voorkomen dat bedrijven deze publieke waarden prive maken.
Een uitdaging waar ik tegenaan liep, was het vinden van een balans tussen volledige openheid en de noodzaak voor moderatie om een veilige omgeving te waarborgen. Dit heb ik opgelost door een democratisch DAO-beheermodel te implementeren. Terugkijkend op dit project zie ik hoe het public stack-denken mijn perspectief op mijn opleiding heeft veranderd. Ik zie mezelf niet langer als een consument van big tech, maar als iemand die bijdraagt aan een rechtvaardige digitale infrastructuur. Deze minor heeft mij geleerd dat elke ontwerpkeuze een democratische waarde vertegenwoordigt en dat je als ontwerper de verantwoordelijkheid hebt om de publieke waarden te beschermen.