STUK: Analyse van de huidige problematiek
Tijdens mijn onderzoek naar de digitale infrastructuur van de Gemeente Amsterdam kwam ik tot de conclusie dat het huidige systeem op fundamentele punten “stuk” is. Vanuit een economisch perspectief zag ik dat publieke middelen nu indirect bijdragen aan de machtspositie van Big Tech-monopolies, doordat de gemeente afhankelijk is van advertentiebudgetten op platformen als Facebook en Instagram. Dit beperkt de digitale autonomie van de stad. Vanuit een mensenrechtelijk en ethisch perspectief merkte ik dat deze platformen de privacy van Amsterdammers onvoldoende waarborgen en publieke discussies beïnvloeden via ondoorzichtige algoritmes.
Daarnaast heb ik een narratologisch probleem blootgelegd: het huidige ‘verhaal’ van de gemeentelijke communicatie is een eenzijdige zendcultuur. Uit mijn stakeholdersanalyse bleek dat burgers, ondernemers en bezoekers (de BOB) hierdoor buitenspel staan; zij worden behandeld als passieve ontvangers in plaats van actieve deelnemers. Dit vormt een moreel dilemma: de technologie die zou moeten verbinden, vergroot juist de kloof tussen overheid en burger. Het gevolg is een afname van sociale cohesie in de wijk en een dalend vertrouwen in digitale overheidsdiensten.
MAKEN: Ontwerp vanuit de Public Stack
Om een publiek alternatief te bieden, heb ik de interactieve ideeënbusje kaart ontworpen. Bij de ontwikkeling van dit prototype heb ik bewust gekozen voor de Public Stack: we gebruiken het open-source ActivityPub-protocol zodat de data eigendom blijft van de Amsterdammer en niet van een commercieel bedrijf. Door middel van Value Sensitive Design heb ik publieke waarden, zoals transparantie en veiligheid, direct vertaald naar concrete technische functionaliteiten.
In de ideation-fase heb ik geëxperimenteerd met verschillende creatieve technieken, wat resulteerde in functies zoals specifieke kaartlagen en filters op relevantie en ouderdom. Ik heb hierbij de belangen van diverse stakeholders zwaar laten meewegen. Voor de minder digitaal vaardige burger heb ik de interface herkenbaar gehouden als een ‘digitale brievenbus’, terwijl ik voor de actieve community een democratisch verificatiesysteem heb ontworpen. Dit systeem maakt de betrouwbaarheid van informatie voor iedereen tastbaar, zonder dat een algoritme bepaalt wat de gebruiker te zien krijgt. Mijn onderzoek naar de zendcultuur was hierbij leidend; de kaart is volledig gericht op interactie en dialoog.
DELEN: Bijdrage aan de digitale commons
Voor de bijdrage aan de digitale commons heb ik een verouderd en te kleine wikipedia pagina van bekende marokkaans voetballer azzedine ounahi gerestaureerd. Aangezien het geen aandacht kreeg van andere wikipedianen hebt ik het heft in eigen handen genomen om zijn pagina een reflectie te maken van zijn culturele en sociale bijdrage aan de wereld.
Voor het grote project heb ik mijn oplossing zo ingericht dat deze als een actieve bijdrage aan de digitale commons fungeert. Ik heb ervoor gezorgd dat mijn werk onafhankelijk van mijn eigen betrokkenheid duurzaam beschikbaar blijft door de volledige integratie met de Mastodon API en de governance-structuur nauwkeurig te documenteren. Hierdoor kunnen andere steden of publieke organisaties dit systeem eenvoudig overnemen en verder ontwikkelen. Ik heb bewust gekozen voor de CC BY-NC-SA 4.0 licentie. De rationale hierachter is dat ik wil dat de opgedane kennis open en deelbaar blijft voor de gemeenschap, terwijl ik voorkom dat commerciële partijen deze publieke waarde privatiseren (Non-Commercial).
Een uitdaging waar ik tegenaan liep, was het vinden van de balans tussen volledige openheid en de noodzaak voor moderatie om een veilige omgeving te waarborgen. Dit heb ik opgelost door een democratisch DAO-beheermodel te implementeren. Terugkijkend op dit project zie ik hoe het public stack-denken mijn perspectief op mijn opleiding heeft veranderd. Ik zie mezelf niet langer alleen als een ontwerper die een interface oplevert, maar als iemand die bijdraagt aan een rechtvaardige digitale infrastructuur. Deze minor heeft mij geleerd dat elke ontwerpkeuze een democratische waarde vertegenwoordigt en dat wij als ontwerpers de verantwoordelijkheid hebben om de publieke zaak te dienen.